Pani Ginekolog o zdrowiu intymnym

Uważa się, że nawet miliard kobiet na świecie cierpi z powodu infekcji układu moczowo-płciowego.

I chociaż większość z nich prawidłowo reaguje na leczenie to częstość nawrotów jest bardzo wysoka i związana z wieloma skutkami ubocznymi. Częstość zachorowań corocznie ulega systematycznemu zwiększeniu.

 

Niektórym kobietom te dolegliwości zdarzają się wyjątkowo często, najprawdopodobniej poza nieprawidłowościami w funkcjonowaniu ekosystemu pochwy mają też osobnicze predyspozycje. Kobiety z takimi skłonnościami muszą mieć na przykład uzupełnioną kurację antybiotykami preparatem probiotycznym, służącym zdrowiu intymnemu.

 

Pochwa kobiety to złożone środowisko, gdzie na utrzymanie równowagi mikrobiologicznej wpływa bardzo wiele czynników.

 

Zaburzenia ekosystemu pochwy polegają na nieobecności prawidłowej flory bakteryjnej, występowaniu nieprawidłowej flory tlenowej i beztlenowej, mogą być również spowodowane zakażeniami przenoszonym drogą płciową. Podstawowymi objawami tych zaburzeń są upławy i dyskomfort w okolicach intymnych.

 

Prawidłowa wydzielina pochwy jest bezwonna o odczynie kwaśnym w przedziale 3,6-4,2, zawiera komórki nabłonka warstw powierzchownych i pośrednich oraz komórki walcowate nabłonka cylindrycznego kanału szyjki, przesięk ścian pochwy oraz fizjologiczną florę bakteryjną.

 

Przed zakażeniem okolic intymnych kobiety chroni układ immunologiczny, który odpowiada za odporność miejscową narządów płciowych. Na powierzchni nabłonka występują komórki plazmatyczne, które produkują immunoglobuliny s-IgA , które mając działanie ochronne ograniczając zakażenie. Taką ochroną jest również obecność różnych gatunków bakterii tlenowych i beztlenowych, w tym ponad 50 gatunków „korzystnych” bakterii komensalnych, gram-dodatnich z rodzaju Lactobacillus, a dodatkowym zabezpieczeniem jest kwaśny odczyn pochwy o pH-3,6-4,5.

 

Flora fizjologiczna pochwy wywołuje odporność nieswoistą poprzez przyleganie do komórek nabłonka, konkurując o składniki odżywcze oraz hamując namnażanie bakterii kolonizujących, wytwarzając toksyczne dla nich produkty metaboliczne.

 

Bardzo ważnym czynnikiem warunkującym prawidłową równowagę w ekosystemie pochwy jest odpowiednia higiena okolic intymnych.

 

Zawsze należy używać swoich własnych przyborów do mycia przeznaczonych wyłącznie do okolic intymnych, stosować płyny do higieny intymnej o właściwym pH, , zrezygnować z wszelkiego rodzaju myjek i gąbek, ponieważ w ich porowatej strukturze mogą gromadzić się i rozwijać bakterie oraz grzyby, nie powinno się wykonywać irygacji pochwy. Poza tym miejsca intymne należy myć zawsze od przodu ku tyłowi, żeby nie przenieść bakterii z okolic odbytu, nosić bieliznę z włókien naturalnych, niezbyt obcisłą, używać chusteczek do higieny intymnej w sytuacjach, kiedy przez dłuższy czas nie ma się dostępu do toalety.

 

W celu wspomagania odbudowy prawidłowej flory bakteryjnej pochwy i układu moczowo-płciowego wskazane jest stosowanie probiotyków. Częstość zachorowań można ograniczyć przyjmując prawidłowo dobrany preparat probiotyczny.

 

Współczesna definicja probiotyków brzmi: probiotyki to żywe drobnoustroje, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza (według WHO/FAO z 2001 roku).

 

Opierając się na najnowszych kryteriach i wymaganiach stawianych probiotykom nowej generacji należy stwierdzić, że szczepy z rodzaju Lactobacillus muszą spełniać następujące warunki: powinny być izolowane od zdrowych kobiet, ich przynależność gatunkową należy potwierdzić przynajmniej dwiema metodami, w tym techniką molekularną, powinny posiadać silne powinowactwo do nabłonka pochwowego, muszą wykazywać zakres oporności na antybiotyki charakterystyczny i typowy dla konkretnego gatunku.

 

Bakterie z rodzaju Lactobacillus sp. działając antagonistycznie wobec innych drobnoustrojów wytwarzają nadtlenek wodoru, produkują również bakteriocyny, czy też raczej substancje bakteriocynopodobne – laktacynę, acidolinę i latobinę, które współpracują z nadtlenkiem wodoru. Poza tym współzawodniczą o składniki odżywcze konieczne do prawidłowego metabolizmu komórki bakteryjnej, konkurują również o miejsce receptorowe na powierzchni komórek nabłonka, pobudzając komórki układu odpornościowego do wytwarzania przeciwciał.

 

Pojawiają się też doniesienia, że niektóre probiotyki mogą pobudzać komórki nabłonka do produkcji zwiększonej ilości śluzu i uszczelnienia w ten sposób istotnej bariery ochronnej - śluzówki. Bada się też wpływ tych bakterii na apoptozę, czyli zaprogramowaną śmierć komórki zarówno układu odpornościowego jak i epidermalnych.

 

Bakterie z rodzaju Lactobacillus produkują wiele związków o działaniu bakteriostatycznym takich jak lizozym, properdyna, interferon, nadtlenek wodoru, inhibitory proteaz - laktocydynę i acidofilinę.

 

Flora fizjologiczna pochwy utrzymuje prawidłowy, kwaśny odczyn pH-< 4,5, w 1 gramie prawidłowej wydzieliny pochwy znajduje się około 107 bakterii, stosunek beztlenowych do tlenowych wynosi 2:5.

 

Tak więc prawidłowa mikroflora zależy od obecności estrogenów i zasiedlających pochwę pałeczek Lactobacillus sp. Występują one w kilkunastu gatunkach, stanowią około 95 % flory fizjologicznej , oprócz fermentacji glikogenu do kwasu mlekowego (w 50% w postaci mleczanów) produkują również inhibitory proteaz oraz hamujący namnażanie się bakterii beztlenowych nadtlenek wodoru ( wytwarzany przez Lactobacillus crispatus i L. jensenii ). Warunkują one również utrzymanie prawidłowego ekosystemu pochwy, stanowiąc barierę dla bakterii chorobotwórczych. Flora fizjologiczna pojawi się po urodzeniu i zanika po 3 tygodniach z powodu braku działania estrogenów.

 

Ponownie pojawia się po wystąpieniu pierwszej miesiączki, współistnieją też inne bakterie, a wzrost stężenia estrogenów powoduje eliminację tych bakterii. W życiu kobiety w okresie około menopauzalnym występuje różnorodna flora bakteryjna tlenowo-beztlenowa, natomiast w senium - brak jest bakterii Lactobacillus sp. z powodu obniżonego stężenia estrogenów. Kolonizujące okolicę ujścia szyjki macicy, bakterie ujawniają swoją zdolność do wywołania zakażenia endogennego w przypadku zaburzenia stanu równowagi fizjologicznej.

 

Zaburzenia czynności układu dokrewnego prowadzą do zmian mikroflory pochwy. Związane są one z wiekiem, okresem ciąży, w okresie menstruacji i po niej, mogą być spowodowane np. chemioterapią, przebytymi chorobami prowadzącymi do usunięcia lub wygaśnięcia czynności jajników, w okresie okołomenopauzalnym, w przypadku cukrzycy, w trakcie i po zakończeniu kuracji preparatami przeciwgrzybicznymi, przeciwbakteryjnymi i przeciwrzęsistkowymi, w trakcie antybiotykoterapii.

Leczenie nawracających infekcji za pomocą powtarzanych kuracji antybiotykami również zaburza prawidłową mikroflorą pochwy.

 

Również stosowanie niektórych środków higieny intymnej, niektóre nietypowe zachowania seksualne, zaburzenia w układzie immunologicznym stanowi przyczynę zachwiania równowagi w prawidłowym środowisku biologicznym pochwy. Przywracanie prawidłowej flory bakteryjnej to stosowanie szeroko widmowej antybiotykoterapii miejscowej i ogólnej, również antybiotykoterapii celowanej.

 

Bakterie Lactobacillus podawane doustnie, zachowują swoje właściwości w środowisku żołądka o niskim pH, przechodzą przez jelito i docierają do pochwy z okolic odbytu. Odbyt jest także miejscem skąd do pochwy i dróg moczowych docierają bakterie chorobotwórcze, bardzo często niezależnie od stosowanych metod higienicznych, ponieważ odległość między odbytem a wejściem do pochwy to zaledwie 4 cm.

 

Leczenie przy pomocy probiotyków doustnych, dopochwowych - minimalny czas stosowania przynajmniej przez okres 20 dni przywraca prawidłową florę zarówno w pochwie jak i w przewodzie pokarmowym. Preparaty z probiotykami dzięki zawartości szczepów bakteryjnych identycznych z florą polskich kobiet (w tym szczep Lactobacillus rhamnosus), w probiotykach nowej generacji są to nawet 3 mld bakterii stanowiących rodzinę 4 idealnie dobranych szczepów, prawidłowo uzupełniają fizjologiczną florę układu moczowo-płciowego.

 

Stosowanie probiotyków jest uzasadnione bez względu na rodzaj zakażenia, okresu życia oraz stanu hormonalnego kobiety, jak i również wcześniejszej metody leczenia..

 

Wskazana jest długotrwała terapia przez przynajmniej 20 dni w formie doustnej i również terapia wieloma szczepami Lactobacillus sp. Doustna kuracja w porównaniu z miejscową jest praktyczniejsza w stosowaniu, zapewnia komfort terapii nie brudząc bielizny, pozwalając zachować komfort życia intymnego, umożliwiając jednoczesne stosowanie innych leków miejscowych, można ją również stosować w trakcie krwawienia miesiączkowego.

 

Tak więc zastosowanie właściwie dobranych probiotyków w celu przywrócenia prawidłowego stanu mikroflory narządu moczowo-płciowego i przewodu pokarmowego może stanowić wartościowy sposób postępowania w celu utrzymania stanu zdrowia.

 

Ginekolog, położnik dr. n. med. Ewa Kuś

 

 

Przeczytaj również: